Gübre bayisine girdiğinizde karşınıza onlarca çuval çıkar: 15-15-15, 20-20-0, 18-46-0, 12-30-12… Hepsi "kompoze gübre" başlığı altındadır ama hiçbiri diğerinin yerine geçmez. Doğru seçim, o üç rakamın ne anlama geldiğini bilmekle başlar.
Formüldeki Rakamlar Ne Anlatır?
NPK, üç ana besin elementinin kimyasal simgelerinden gelir:
- N (Azot): Yeşil aksam gelişimi, kardeşlenme ve protein oluşumu.
- P (Fosfor): Kök gelişimi, çiçeklenme, tane bağlama ve erken olgunlaşma.
- K (Potasyum): Su dengesi, hastalığa dayanıklılık, ürün kalitesi ve depolama ömrü.
Çuvalın üzerindeki 15-15-15 ifadesi, gübrenin ağırlıkça %15 azot, %15 fosfor ve %15 potasyum içerdiğini gösterir. Yani 50 kg'lık bir çuvalda her elementten 7,5 kg saf besin bulunur; geri kalanı taşıyıcı maddedir.
20-20-0 ise potasyum içermez. Potasyumu zaten yeterli olan topraklarda gereksiz potasyum bedeli ödememenizi sağlar.
Gübre seçerken çuvalın fiyatına değil, birim saf besin maliyetine bakın. Ucuz görünen düşük konsantrasyonlu bir gübre, kilogram besin başına çoğu zaman daha pahalıya gelir.
Seçimi Belirleyen Üç Faktör
1. Toprak analizi sonucu
Analizde fosfor "yüksek" çıkmışsa 18-46-0 gibi fosforu yoğun bir gübre almanın anlamı yoktur. Aynı şekilde potasyumu bol topraklarda üçlü kompoze yerine 20-20-0 daha ekonomik olur. Analiz, hangi rakamın büyük hangisinin küçük olması gerektiğini söyler.
2. Ekilecek ürün
Her bitkinin besin isteği farklıdır:
- Tahıllar (buğday, arpa): Taban gübresinde fosfor ağırlıklı, üst gübrede azot ağırlıklı program.
- Mısır: Yüksek azot ve çinko talebi; dengeli kompoze ile başlar, azotla desteklenir.
- Patates, sebze, bağ ve bahçe: Potasyum talebi yüksektir; kalite ve dayanıklılık potasyumla gelir.
- Baklagiller: Havadan azot bağlayabildikleri için azot dozu düşük tutulur, fosfor öne çıkar.
3. Toprağın fiziksel ve kimyasal yapısı
Kireçli ve yüksek pH'lı topraklarda fosforun bir kısmı bitkinin alamayacağı forma bağlanır. Bu tür topraklarda fosforu tohuma yakın (bantlı) uygulamak, serpme uygulamaya göre daha etkilidir. Kumlu topraklarda ise besinler yıkanmaya açıktır; dozu bölerek vermek daha doğrudur.
Sık Yapılan Hatalar
- Her ürüne ve her tarlaya aynı formülü uygulamak.
- Taban gübresini çok geç, üst gübreyi çok erken vermek.
- Fosforu yıllarca yüksek dozda verip çinko alımını engellemek.
- Azotu tek seferde vermek; yıkanma ve yatma riskini artırmak.
- Kompoze gübreyi toprağa karıştırmadan yüzeyde bırakmak.
Dozaj Nasıl Hesaplanır?
Kabaca mantık şudur: Önce ürününüzün hedef verim için dekara ihtiyaç duyduğu saf besin miktarı belirlenir. Ardından toprakta hâlihazırda bulunan miktar bundan düşülür. Kalan fark, gübre ile karşılanacak miktardır.
Örneğin dekara 8 kg saf fosfor gerekiyorsa ve 18-46-0 (DAP) kullanacaksanız, bu gübrenin %46'sı fosfor olduğu için yaklaşık 17-18 kg/dekar DAP uygulanır. Aynı hesap azot ve potasyum için de yapılır; kompoze gübreyle karşılanamayan kısım tek besinli gübrelerle tamamlanır.
Karar Vermekte Zorlanıyorsanız
Bizde ürün önerisi analiz sonucu, ürün deseni ve hedef verim üçlüsüne dayanır. Toprak analizi raporunuzu getirin ya da numune alımını bize bırakın; sezonun tamamını kapsayan gübreleme programınızı ve maliyetini birlikte çıkaralım.
Tüm yazılara dön